Termin wystawy: 21-30 czerwca 1997 r.
Lokalizacja: Szkoła Podstawowa z Polskim Językiem Nauczania im. Henryka Sienkiewicza w Jabłonkowie
Współorganizatorzy PSP w Jabłonkowie
Scenariusz i realizacja: dr Danuta Branna
Wystawa ta została zorganizowana z okazji 70. rocznicy założenia Polskiej Szkoły Wydziałowej im. Henryka Sienkiewicza i była poświęcona historii szkolnictwa polskiego w regionie jabłonkowskim
W wystawie wykorzystano kroniki, dokumenty i fotografie z archiwum szkoły, materiały wypożyczone od osób prywatnych oraz zbiory Ośrodka Dokumentacyjnego.
Ważniejsze daty w dziejach harcerstwa w lewobrzeżnej części Śląska Cieszyńskiego
1400-1550 – pierwsze wzmianki o Jabłonkowianach kształcących się na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
1652 – pierwsza wzmianka o nauczaniu w Jabłonkowie: „Rektor pobiera od każdego mieszczanina po 3 gr., od chłopów z Nawsia ma 18 gr., od ślubu 3 czeskie, od chrztu i wywodu 6 hal., budynku szkolnego nie ma.” (cytat wg. Franciszka Popiołka)
1652-1679 – na podstawie prośby wizytatora biskupiego mieszczanie jabłonkowscy udzielili mieszkania dla rektora i organisty.
1688 – wzmianka o budynku szkolnym wzniesionym z drewna, z mieszkaniem dla rektora i organisty. W zimie do szkoły chodzi około 60 dzieci, w lecie mniej.
XVII-XVIII w. – w Jabłonkowie działa szkoła parafialna zorganizowana według systemu trywialnego: nauka 3 zasadniczych przedmiotów – czytania, pisania i rachunków.
Pocz. XIX w. – starania duchownych jabłonkowskiego dziekanatu o zezwolenie na naukę w języku polskim.
1848 – dziekan ks. Wawrzyniec Piontek organizuje w sprawie postulatu nauczania w języku polskim deputację obywateli do cesarza Ferdynanda.
II poł. XIX w. – w Jabłonkowie działa szkoła utrakwistyczna – klasa 1. – 3. uczy się w języku polskim, od klasy 4. nauka przebiega w języku niemieckim.
1870-71 – dzięki przebudówce uzyskano czwarty lokal klasowy (dotychczas uczono się w trzech klasach).
1876 – liczba zapisanych uczniów w klasie 2. wynosi 120 dzieci, wprowadzona jest nauka na zmiany.
1882 – rozpoczęcie budowy nowej szkoły obok kościoła.
23 października 1883 – otwarcie nowej szkoły 5-cio klasowej. Kierownikiem szkoły jest Jan Netter.
1918 – po upadku Monarchii Austriacko – Węgierskiej nauczyciele podejmują decyzję o prowadzeniu zajęć po polsku.
1921 – otwarcie pierwszej klasy czeskiej szkoły ludowej (mieści się w budynku szkoły przy kościele).
1922 – otwarcie czeskiej szkoły wydziałowej.
kwiecień 1922 – obywatele Jabłonkowa i 5-ciu sąsiednich gmin wystosowali podanie do krajowej rady szkolnej w Opawie o zezwolenie na otwarcie polskiej szkoły wydziałowej (urzędy odmówiły). W komitecie działającym na rzecz otwarcia szkoły pracują: Jerzy Cienciała, Izydor Kopecki, Szczepan Sikora, Paweł Jeżowicz i Jan Kostelnoszek.
1926 – komitet uzyskał zezwolenie na otwarcie prywatnej szkoły wydziałowej. Jej założycielem stała się Macierz Szkolna w Czechosłowacji.
1 września 1926 – zagajenie nauki szkoły wydziałowej w dwu lokalach szkoły przy kościele. Grono nauczycielskie tworzą: Rudolf Paszek – dyrektor, Jan Badura, Józef Maryniok, Helena Taska, Bronisława Poloczkówna, Leopold Marszałek.
1927-28 – dla potrzeb 3. klasy wynajęto lokal w domu Towarzystwa Oszczędności i Zaliczek.
1927 – Macierz Szkolna wytworzyła komitet budowy szkoły pod przewodnictwem I. Kopeckiego. Budynek szkolny został wzniesiony na parceli podarowanej przez obywatela Danka, koszty budowy w wysokości 1 mln koron pokryła Macierz Szkolna, za pieniądze ofiarowane przez obywateli miasta i okolicy (200 tys.) zakupiono inwentarz i ogród przed szkołą.
1 września 1928 – zagajenie nauki w nowym budynku, otwarcie ochronki w tym samym budynku.
9 września 1928 – uroczystość poświęcenia budynku szkolnego.
1937-38 – otwarcie nadobowiązkowej 4. klasy szkoły wydziałowej.
1938 – starania o przejęcie szkoły przez państwo.
od 1 października 1938 – w budynku szkoły wydziałowej działają niższe klasy gimnazjum, dyrektorem jest Franciszek Szymonik.
1939-45 – polska szkoła wydziałowa (tak samo jak szkoła ludowa przy kościele) zamieniona jest na urząd NSDAP, pod koniec wojny kwateruje w szkole wojsko.
1945 – Powiatowa Rada Szkolna w Cz. Cieszynie mianuje dyrektorem szkoły wydziałowej Karola Piegzę z Łazów.
10 września 1945 – zagajono naukę. Nauczyciele oraz starsi uczniowie zajęli się zdobywaniem pierwszych mebli do zdewastowanej szkoły. O przydzielaniu dzieci do klas decyduje poziom wiedzy.
23 grudnia 1945 – odbywa się pierwsze powojenne przedstawienie – „Jasełka”.
16 czerwca 1946 – wspólny festyn polskiej szkoły wydziałowej oraz szkoły ludowej z Jabłonkowa i z Piosecznej.
1 stycznia 1947 – 10 marca 1947 – podpisanie Umowy o przyjaźni i wzajemnej współpracy między Polską i Czechosłowacją.
1947 – pod koniec roku dotacja powiatowa umożliwia wyrównać długi i przeprowadzić niezbędny remont.
21 kwietnia 1948 – wprowadzenie w życie ustawy o jednolitej szkole – wszystkie szkoły stają się państwowe.
od 1 stycznia 1949 – wydatki rzeczowe szkoły pokrywane są przez władze miejskie.pocz.
lat 50. XX w. – uczniowie z okolicznych gmin zaczynają korzystać z możliwości dojazdu autobusem.
1950-57 – wprowadzone egzaminy końcowe, przebiega zatrudnianie absolwentów szkoły na podstawie decyzji urzędu pracy.
1953-54 – zanika podział na szkołę ludową i wydziałową, szkołą podstawową stają się „ośmiolatki”. Dyrektorem nowo powstałej polskiej szkoły ośmioletniej zostaje K. Piegza, zastępcą G. Słowik, w latach 1956 – 60 jest zastępcą K. Heczko. Szkoła wynajęła działkę szkolną i dzięki darom pieniężnym i pomocy rodziców wybudowano budynek do zajęć prac warsztatowych.
1959-60 – wprowadzenie dziewięcioletnich szkół podstawowych. Dyrektorem szkoły zostaje Gustaw Słowik.
sierpień 1971 – zapada decyzja wybudowania nowej 27-klasowej szkoły składającej się z bloku czeskiego i bloku polskiego.
2 września 1974 – otwarcie nowej szkoły. Polska szkoła podstawowa opuszcza budynek przy kościele i przenosi klasy od 1. – 5. do dawnej szkoły wydziałowej, natomiast klasy 6. – 9. do nowego budynku.
1976 – dyrektorem szkoły zostaje Jan Cieślar.
1990 – dyrektorem zostaje Sylwia Mrózek.
